وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ : تفسير آن گذشت . وَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ : خداوند بتوبهء شما از در لطف مىنگرد . برخى گفته‌اند : يعنى هر ارادهء خداوند اين است كه شما را بر توبه موفق دارد و اسباب آن را براى شما فراهم سازد . وَ يُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيماً : در بارهء كسانى كه از شهوتها پيروى مىكنند ، اقوالى است : 1 - منظور همهء اهل باطل است زيرا اهل باطل از شهوت و هوس خويش پيروى مىكنند ، اين قول از ابن زيد است . 2 - مجاهد گويد : مقصود ، زناكاران است . 3 - سدى گويد : يهود و نصارى مقصودند . 4 - منظور يهود است كه مىگويند خواهر پدرى در تورات حلال شمرده شده است قول اول به صواب نزديكتر است . پس معناى جمله اين است كه : اهل باطل مىخواهند شما را از راه راست ، منحرف سازند . چه راه راست ، به پاداش و رستگارى از كيفر نزديكتر است و انحراف از آن ، موجب هلاك و استحقاق عذاب مىشود . علت اينكه : ( يَتُوبَ عَلَيْكُمْ ) در اين آيه و در آيهء قبل تكرار شده ، اين است كه : اولا براى تاكيد است و ثانياً در آيهء پيش ارادهء خداوند نسبت به هدايت و انابه ، ذكر شد و در اين آيه مىگويد ارادهء خداوند با ارادهء صاحبان هوى و هوس مخالف است . و ثالثاً در اين آيه ابهام نيست : چه مفاد آن اين است كه خداوند توبه را اراده مىكند

--> ( است كه تسليم محض و آلت اجراى ارادهء خداوند است و از خود هيچگونه اختيارى ندارد . بنا بر اين ، انسان مسئول اعمال بد خود نيست ، همانطورى كه اعمال نيكوى او نيز ارزشى ندارد . لكن ما معتقديم كه : انسان از آزادى اراده و اختيار ، برخوردار است . بنا بر اين در برابر كار هاى بد خويش ، مسئول و در برابر كردارهاى پسنديدهء خود ممدوح و ماجور است . اين عقيده ، ملهم از تعليمات قرآن و پيامبر گرامى و ائمهء بزرگوار است . آيهء بالا يكى از دلايل متقن بر ابطال مسلك جبر است ، زيرا توبه كردن ، از كسى صحيح است كه در كردار خود آزادى و اختيارى داشته باشد . بعلاوه ، آيه مفيد اين است كه خداوند فقط ، خير انسان را مىخواهد و كسى را به بدى و گناه ، اجبار نمىكند .